Achter de voordeur van het azc in Ter Apel: "Binnen tien minuten zaten we met tranen aan tafel"

Wie zijn de mensen om wie het gaat?

In de Nederlandse asielzoekerscentra verblijven momenteel ongeveer 80.000 mensen, en jaarlijks melden zich tussen de 20.000 en 30.000 nieuwe aanvragers. Het woord vluchteling is een containerbegrip geworden, legt Job uit. "De mensen die hier zijn, dit zijn mensen die asiel aanvragen. Niet zomaar iedereen die het land binnenkomt, maar specifiek mensen die vluchten voor oorlog en geweld uit landen ver weg." 

Van een zogenoemde aanzuigende werking, het idee dat goede opvang meer mensen zou trekken, ziet Job in de cijfers niets terug. "Het gaat ergens in de wereld mis, en dan komen mensen deze kant op. Dat kan je redelijk goed plotten op wereldgebeurtenissen, oorlogen of dat soort dingen. Vaak hebben mensen niet bepaald een idee van hoe het hier werkt, wat de procedures zijn of wat ze kunnen verwachten."

Achter de voordeur van het AZC

In het azc ontmoet Annemarie Hannie, haar man Hamid en hun vierjarige dochtertje Nikki, die uit Iran komen. Zij verblijven al twee maanden in Ter Apel en wonen met een ander gezin in één huis. Het doet Hannie denken aan het oude Iran, waar je alles met elkaar deelt. Maar de verschillende culturen en levens die zomaar samenkomen, zijn heftig. Net als het zien dat haar kind het moeilijk heeft, terwijl zij zelf ook nauwelijks staande blijft. "Jij moet een sterke volwassene zijn, maar je voelt je niet sterk. Dus als je moet huilen, loop je weg."

Het gebouw zelf is niet bepaald uitnodigend. Annemarie: "Ik kreeg een beetje het gevoel van een verouderd Center Parcs-complex. Je denkt: je gaat op vakantie, maar je zit gewoon in een soort woonwijk. Ergens voel je: dit klopt niet.  En als we dan uiteindelijk aan tafel belanden en het gezin van Hannie mogen ontmoeten, en er nog even een buurvrouw binnenkomt, en deze vrouwen binnen tien minuten met tranen in hun ogen zitten en vertellen: “Ik heb vandaag gewoon even mijn dag niet,” en je kijkt hen aan, dan gaat het wel verder dan de cijfers die je normaal gesproken altijd hoort"

Aanwezig zijn zonder te preken

Wat doe je dan, als iemand recht tegenover je zit te huilen? Seth weet inmiddels goed hoe hij dat het liefst aanpakt: "Als je bij iemand bent die lijdt, dan kan je wel gaan preken of allemaal mooie dingen gaan zeggen, maar ik denk dat het mooiste wat ik kan doen is om te zijn en te luisteren. Misschien mag ik iets bemoedigend zeggen, maar vaak is het gewoon simpelweg te zijn."

Zijn betrokkenheid voor vluchtelingen is langzaam gegroeid: "Ik ben steeds meer van mensen gaan houden, en toen kwamen vluchtelingen ook op mijn pad. Ik ben gewoon heel erg geraakt door hun nood en door dat ze alles hebben achtergelaten."

Hij werkte eerder in Adana en in Sicilië, waar hij Syrische vluchtelingen en mensen ontmoette die de gevaarlijkste routes vanuit Afrika hadden afgelegd. "Ik denk dat ik er nog steeds steeds meer door geraakt word, als ik mensen hun verhalen hoor. En dan denk ik: wat hebben wij het vreselijk goed samen."

Mensen met een verhaal

Voor Job was dat anders. Voordat hij bij Stichting Gave kwam te werken, waren vluchtelingen voor hem vooral een maatschappelijk probleem. Ver weg en in cijfers uitgedrukt. "Af en toe zie je wel een foto, bijvoorbeeld van hier bij Ter Apel, en denk je: dat kan toch echt niet. Maar mijn oog voor de menselijke kant ervan is wel heel erg gegroeid. Je moet je niet stuk kijken op het probleem met hoofdletter H en hoofdletter P. Het gaat ook gewoon om heel veel individuen bij elkaar met allemaal verhalen."

Wat Seth betreft maakt het verschil dat hij mensen ontvangt in zijn eigen land. "Ik kan niet zeggen: je krijgt hier papieren. Maar ik kan wel zeggen: je bent welkom bij mij thuis, je bent welkom in mijn kerk, eigenlijk in mijn hart."

Een bijbels principe

Als jurist en theoloog kijkt Job ook naar de discussie die in de samenleving en de kerk wordt gevoerd, waarbij sommigen vanuit diezelfde Bijbel juist een streng opvangbeleid bepleiten. "De Bijbel biedt geen blauwdruk voor wie we hier precies moeten opvangen en op welke manier. Daar kunnen we over van mening verschillen. Maar ik denk dat we het een heel eind eens zijn over het principe dat de Bijbel daarin uitdraagt: dat je een verantwoordelijkheid hebt om de vreemdeling op te vangen, om ze in je hart welkom te heten en voor ze te zorgen."

Het politieke gesprek over hoe en waar dat dan precies moet, blijft volgens Job een ander gesprek. "Het grootste gedeelte van de Nederlanders is het erover eens dat mensen die vluchten voor oorlog en geweld hier een veilige plek moeten krijgen. Het grote twistpunt zit in hoe dan."

Benieuwd naar het volledige gesprek? Je kunt de aflevering van Groot Nieuws van de Week terugluisteren in de podcast via De Groot Nieuws Radio app, Spotify of Apple Podcasts!