Gerjanne en Christine doorbreken taboes in de reformatorische wereld: "De refo bestaat niet"

Twee vriendinnen aan de keukentafel

De podcast begon eigenlijk bij toeval. Christine schreef een artikel voor het Reformatorisch Dagblad over Blue Monday en besprak het met Gerjanne. "Toen dacht ik: als ik dit gesprek opschrijf, heb ik een heel mooi artikel. Zo is het eigenlijk begonnen." Het idee om dat format door te zetten in de krant ging niet door. "Daar zagen ze niets in. Toen dachten we: maar wij willen dit wel. Dus dan gaan we zoeken naar hoe dat wel kan, zodat we dat zelf kunnen organiseren."

Het doel van de podcast is tweeledig, legt Gerjanne uit. "Aan de ene kant wilden we gewoon twee vriendinnen aan de keukentafel die over herkenbare onderwerpen in gesprek gaan, waarbij de luisteraar het gevoel heeft van: ik zit erbij en klets in gedachten mee."

De tweede laag is wat dieper: om de christelijke reformatorische vrouw een stem te geven. Gerjanne: "Vooral in refo-land zijn het vaak mannen die zeggen hoe het is of zou moeten zijn. Het is niet altijd verkeerd, want die hebben ook heel veel wijsheid. Maar het vrouwelijke perspectief ontbreekt nog wel eens. Wij vonden het belangrijk dat de vrouw ook aan het woord mag zijn, niet polariserend of met gestrekt been, maar puur: deze stem is er ook en die mag er ook zijn."

Dé refo bestaat niet

Van buitenaf lijkt de reformatorische wereld overzichtelijk, maar van binnenuit is dat heel anders. "De refo bestaat niet", zegt Gerjanne stellig. "Wie bepaalt wat de refo is? Als iemand refo's omschrijft, herken ik mij daar vaak maar deels in." Christine vult aan: "Het is ook maar net in welke directe bubbel je je bevindt. Waar woon je, met welke mensen ga je om? De refo-wereld is, als je inzoomt, veelkleurig. Het één ziet er heel anders uit dan het ander."

Tegelijkertijd voelen ze zich allebei verbonden met de kern van die wereld. Christine: "Je bent er door gevormd. Je kunt afstand nemen van heel veel dingen waarin je bent opgevoed, maar het is ook de stof waaruit je bent opgebouwd. En daar moet je altijd respect voor blijven hebben in je eigen leven. De ernst in de verhouding tot God, de grootheid van God, de kleinheid van de mens: die dingen koester ik en die maken deel uit van wie ik ben."

Dat zou het ene been kunnen zijn waarmee ze altijd in de reformartische blijft: "Ook al zou ik er helemaal uit weg gaan, dan heb ik nog een reformatorisch voetstuk onder mij." Maar ze heeft ook kritiek. "Tegelijkertijd denk ik soms: dit gaat niet goed. En dat is dan het andere been waarmee je af en toe even balanceert en vanaf een afstandje kijkt."

De broekrokdiscussie

De meest besproken aflevering gaat over de broek en de rok. Al honderdduizend keer beluisterd, en de reacties stromen nog steeds binnen. Waarom is dat zo'n beladen onderwerp? Gerjanne legt het uit: "Het is een onderwerp waarover best veel wordt geoordeeld, over en weer. Het is een soort kenmerk waaraan je beoordeeld wordt of je nog christelijk genoeg bent. Als ik een broek zou gaan dragen, pas ik gelijk niet meer helemaal in het hokje van heel veel mensen. En dan zou dat ook iets kunnen zeggen over mijn innerlijke zielstoestand, volgens veel mensen."

Zelf dragen ze allebei een rok, maar niet omdat de Bijbel dat eenduidig voorschrijft. Na grondige bestudering komen ze tot de conclusie dat het bij de traditie hoort, niet bij een direct Bijbels gebod. Christine: "Ik vind het mooi, vrouwelijk. En als je in de reformatorische wereld wil staan en een stem wil hebben, is het voor sommige mensen ook belangrijk dat je een rok draagt. Dat geeft niet de doorslag, in de zin dat ik denk: ik durf geen broek te dragen want dan word ik verstoten. Maar het is wel een overweging."

Reacties die alle kanten op gaan

De reacties op die aflevering komen van alle kanten. "Een heel groot deel zegt: wat fijn dat jullie hier over gaan praten, want het is een taboe dat besproken moet worden. Maar ook bij voorbaat al: wat is dit polariserend." Christine: "We kregen ook commentaar van: jullie dragen rokken dus jullie zitten nog onder de wet. Dat is ook weer een heel groot oordeel over de rok. Linksom of rechtsom: de broekrok is gewoon een ding. En daarom willen wij juist dat het geen ding meer is."

Toch zien ze genoeg redenen om het wel te bespreken: "Er lopen nog kinderen rond die denken dat vrouwen die een broek dragen naar de hel gaan. En er leven sowieso heel veel vragen over. Ik kreeg heel veel mails van meisjes en vrouwen rond de twintig die hier echt mee worstelen. Het leeft, en daarom moet je het juist bespreken."

Het kost ook iets

Het bespreken van taboes gaat niet zonder gevolgen. "Op het moment dat je zo'n podcast maakt, sta je in de arena en mensen kunnen van alles naar je gooien. En dat gebeurt achteraf ook, via de mail, via Instagram. Ze kunnen je altijd vinden. Dus het voelt, sinds we de podcast maken, heel kwetsbaar. Kwetsbaar als bijna onveilig. Maar die woorden geven wel een beetje de lading weer."

Gerjanne: "We zeiden op de heenweg in de auto soms nog: is dit het allemaal waard, voor mij persoonlijk? We denken nog steeds dat het inhoudelijk waardevol is, dus we staan nog steeds achter wat we doen en zeggen. Maar het kost ook iets van jezelf." Christine voegt eraan toe: "Je maakt één aflevering en die achtervolgt je eigenlijk gewoon maanden, of misschien wel je hele leven."

Toch houden ze het vol, mede dankzij de reacties van luisteraars die zich gesterkt voelen door hun openheid. "Er is een grote groep die zich echt gesteund voelt door deze gedachte. Ik hoorde ook van mensen die hiermee naar hun dominee gingen, niet boos, maar van: leg dan uit waarom het volgens u echt moet."

Een sterker geloof en een sterkere vriendschap

Naast alles wat de podcast naar buiten brengt, heeft het ook iets met henzelf gedaan. Christine: "Het dwingt me om met Christus te leven en me op Hem te richten en niet op mensen. Geen enkele kerk, geen enkele bubbel, want iedereen vindt wat van me. Je bent eigenlijk nergens meer veilig. Maar uiteindelijk weet ik niet meer wie ik ben, behalve dat ik van Christus ben en dat Hij mij leidt, dat Hij door mij heen spreekt als ik Hem dat vraag. Dat is verdiept, denk ik."

En de vriendschap tussen de twee? Die is er alleen maar sterker op geworden. "We hebben eigenlijk ontdekt dat je als vriendinnen niet eens qua karakter heel erg op elkaar hoeft te lijken. Maar op de onderste laag denken wij over vrijwel alles hetzelfde. Op alle niveaus van psychologie en ziel hebben we bijna altijd dezelfde mening of dezelfde blik." Christine: "Bij jou heb ik nooit het idee dat ik iets hoef te verstoppen. Het mag er allemaal zijn en jij begrijpt dat wel."

Het hele gesprek kun je terugluisteren in de Branstof Podcast via De gratis Groot Nieuws Radio app, Spotify of Apple Podcasts!