Van een mond vol tanden naar een goed gesprek: zo geef je woorden aan je geloof

Alice Posthumus en Andries Knevel waren te gast bij Thijs & Jorieke om te praten over het Nederlandse Apologie Congres op 26 september: een dag voor iedereen die steviger wil leren staan in wat ze geloven.

Bijleren over je geloof

Alice werkt in de medische wereld, waar artsen verplicht zijn om zich voortdurend bij te scholen. Maar over haar geloof leerde ze nooit actief bij. Dat zorgde wel eens voor problemen op de werkvloer. Als collega's vroegen naar haar geloof, was de reactie soms: je zult wel zo opgevoed zijn. Of: misschien heb je dat gewoon nodig. "Dan sta ik met onmacht om inhoudsvol en zinvol te antwoorden. En dat is een gemiste kans."

Daarom is het belangrijk om kennis over het geloof te hebben. Andries vult aan: het geloof zelf verandert niet, maar de wereld om ons heen wel. "De kernpunten van het christelijk geloof staan vast, maar de cultuur verandert steeds. En nieuwe ontwikkelingen in de cultuur leveren weer nieuwe vragen op waartoe wij ons moeten verhouden. Dat maakt het soms een tikje vermoeiend. Maar ook mooi."

Bewijzen werkt niet

Een veelgemaakte fout is dat christenen proberen te bewijzen dat God bestaat. Andries is daar duidelijk over: dat werkt niet. "Op het moment dat ik God heb bewezen, bestaat Hij niet. Want een door mijn kleine verstand bewezen God bestaat helemaal niet." Wat wél werkt, zijn argumenten. Losse bouwstenen die bij elkaar opgeteld aannemelijk maken dat God bestaat. "Bij elkaar opgeteld zijn er zoveel argumenten voor het bestaan van God dat je kunt zeggen: de waarschijnlijkheid voor het bestaan van God is ontzettend groot."

En er is nog iets belangrijks: niet-gelovigen hebben ook geen sluitend antwoord. "Als je niet gelooft, dan zal je moeten aantonen hoe via een oneindige reeks toevalligheden uit niets iets is geworden, zoals wij bewuste levens met een lijf dat ingenieus in elkaar zit." Dat besef geeft ruimte. "Wij denken dat we in het defensief zitten en moeten bewijzen. Terwijl als je je beseft dat de ander ook een verhaal moet hebben, dan sta je er anders in."

Drie grote vragen

Op het congres staan drie thema's centraal die vorig jaar uit een enquête naar boven kwamen. De eerste is het bestaan van God. De tweede is de stilte van God: waarom zwijgt Hij soms als je Hem het hardst nodig hebt? En de derde verraste Andries: schepping en evolutie. "Ik dacht dat dat debat een beetje voorbij was. Maar hij staat op nummer drie."

Bij de vraag over lijden is er geen makkelijk antwoord, zegt Andries eerlijk. "Ik heb er geen sluitend antwoord op. Ik blijf de vraag stellen. Ik blijf erover mediteren. Ik blijf God aanroepen. En ik heb af en toe een aanklacht naar God ook."

Hij verwijst naar Psalm 13, die begint met: Heer, waarom bent U zo stil? "Ik vind het heerlijk dat wij een boek hebben dat niet een gesloten boek is met rationele antwoorden, maar een gelovig, menselijk, emotioneel boek. Waarin God ons als het ware al taal heeft gegeven om Hem aan te klagen."

Steviger staan

Wat levert een dag als dit op? Volgens Alice hoeven mensen die het congres bijwonen daarna niet alle antwoorden te hebben. Maar ze staan wel steviger. "Dan ben je ook niet bang voor vragen. Je denkt: vraag me dan maar eens wat, want ik heb er eigenlijk wel wat over te zeggen." En dat is precies het verschil. Want wie bang is voor vragen, wordt defensief. Wie weet wat hij gelooft en waarom, kan ook gewoon het gesprek aangaan.

Andries sluit af met een praktische tip: begin niet met honderd theologieën, maar begin bij jezelf. "De antwoorden mogen vanuit jezelf komen. Ik geloof dit... Vertel maar wat je hebt. Vanuit dat persoonlijke geloof kun je de weg vinden naar het thema waarop je bevraagd wordt."

Meer weten over dit onderwerp? Het hele gesprek met Alice en Andries kun je hieronder terugluisteren!