Waarom de verloren zoon vooral een verhaal is over een Vader die nooit opgeeft

In Thijs en Jorieke duiken we in dit bekende Bijbelverhaal en zien we hoe actueel het nog steeds is. Wat betekent het als God zonder oordeel naar mensen kijkt? En wat zegt dat over hoe wij omgaan met mensen die in onze ogen fout zijn?

Waarom Jezus dit verhaal vertelt

Als we kijken naar het verhaal, is het allereerst belangrijk om de context te begrijpen. Arie Jan legt uit dat Jezus het vertelt omdat er kritiek komt op de mensen met wie Hij omgaat. "Alle tollenaars en zondaars kwamen Hem opzoeken om naar Hem te luisteren. Maar zowel de Farizeeën als de schriftgeleerden zeiden morrend tegen elkaar Die man ontvangt zondaars en eet met hen." Dat is de aanleiding voor drie gelijkenissen: het verloren schaap, het verloren muntje en de verloren zoon.

Volgens Arie Jan gaat het in alle drie de verhalen niet om wat verloren is, maar om Degene die zoekt. Jezus laat zien hoe God omgaat met mensen die de weg kwijt zijn. "Hij zegt eigenlijk door het vertellen van drie verhalen verhalen. Hij zegt Dit is nou echt heel wezenlijk, dit is waar het om gaat." Daarmee maakt Jezus duidelijk dat Zijn omgang met mensen een weerspiegeling is van het hart van de Vader.

Twee zonen, twee spiegels

Het verhaal begint niet met één zoon, maar met twee. Dat is volgens Arie Jan ook belangrijk om te begrijpen. De jongste zoon staat symbool voor mensen die zichtbaar verkeerde keuzes maken. De oudste zoon lijkt braaf en vroom, maar draagt ook een houding die niet lijkt op die van de Vader. Je kunt het zien als zichtbare en onzichtbare zonden. "De jongste zoon, die maakt duidelijk heel verkeerde keuzes. Maar die oudste zoon, de zoon, doet dat ook, maar dat is veel minder zichtbaar."

Daarmee houdt het verhaal ons een spiegel voor. Arie Jan ziet in de oudste zoon zelfs een beeld van religieuze mensen, mensen die dicht bij het geloof staan maar toch afstand houden van anderen. "Hoe vaak lijkt ons christenleven daarop? Hoe vaak lijkt ons kerkelijk leven daarop? Weet je wel dat we de mond vol hebben van wat de ander verkeerd doet en wat er allemaal niet deugt?"

Een Vader zonder oordeel

Wat in het verhaal misschien nog wel het meest opvalt, is de reactie van de Vader. Waar je als luisteraar een harde reactie verwacht, kiest de Vader voor liefde en ruimte. "De jongste zoon maakt zijn vader te schande, maar de oudste ook, die maakt de vader te schande. En zijn vader? Die zegt er niks van." Dat laat zien hoe God omgaat met mensen die de weg kwijt zijn.

Ook de motivatie van de jongste zoon wordt vaak anders gelezen dan hij werkelijk is. "Hij komt omdat hij honger heeft. Dat is zijn motivatie. Zijn vader is een reddingsboei omdat daar geld en eten is." Toch blijft de Vader geven, zonder oordeel. Volgens Arie Jan laat dit zien hoe God naar mensen kijkt: als een eindeloze Gever die blijft liefhebben, zelfs als onze motieven niet zuiver zijn.

Geen berouw maar honger: verkeerde motieven en toch geliefd

Een opvallend punt in het verhaal is volgens Arie Jan dat de jongste zoon niet terugkeert uit diep berouw, maar uit nood. "Hij komt omdat hij honger heeft. Dat is zijn motivatie. Zijn vader is een reddingsboei omdat daar geld en eten is." Dat haalt een romantisch beeld onderuit dat we vaak hebben van een groot inkeermoment. De zoon oefent zelfs een verhaal om iets gedaan te krijgen bij zijn vader.

Toch verandert dat niets aan de houding van de Vader. Hij blijft geven en oordeelt niet over de motieven van zijn zoon. Arie Jan legt uit dat ook wij vaak naar God gaan met gemengde redenen. "We hebben nooit 100% zuivere motieven. Dat bestaat niet." Maar juist daarin laat het verhaal Gods hart zien: een eindeloze Gever die blijft liefhebben, zelfs als wij de weg kwijt zijn en onszelf niet volledig begrijpen.

Benieuwd naar het hele gesprek? Luister de uitzending van Thijs en Jorieke hieronder terug!