Dick Schinkelshoek over een vraag die blijft schuren: wie is mijn naaste?

In gesprek met eindredacteur en theoloog Dick Schinkelshoek duikt Eunice dieper in die vraag. Aanleiding is een artikel dat Dick schreef na de aardbeving in Myanmar. Een ramp die even het nieuws haalde, maar daarna ook weer snel uit ons geheugen verdween.

Ver weg lijden verdwijnt snel uit beeld

Volgens Dick zegt ons vergeten veel. “Als die aardbeving hier had plaatsgevonden, had je het onmiddellijk geweten,” legt hij uit. “Je had de rommel gezien als je naar buiten keek. We waren nog aan het opruimen geweest. We hadden doden moeten begraven.”

Maar Myanmar is ver weg. “Omdat het zo ontzettend ver weg is, in een land dat zo gesloten is, en er eigenlijk geen beelden van waren, vergeet je het ook weer zo.” En precies daar schuurt het met Jezus’ woorden. “Jezus zegt dat je je naaste moet liefhebben als jezelf. En als er dan gevraagd wordt: wie is mijn naaste? Dan is het antwoord eigenlijk: iedereen.”

Dat roept meteen een lastige vervolgvraag op. “Zijn de mensen in Myanmar dan ook mijn naasten? En moet ik dan van hen evenveel houden als van de mensen dichtbij mij?” Die spanning laat zich niet makkelijk oplossen.

Hoe christelijke liefde onze wereld vormde

In zijn artikel verwijst Dick naar het boek Heerschappij van historicus Tom Holland. Daarin laat Holland zien hoeveel van wat wij normaal vinden, voortkomt uit christelijk denken. “Dingen als ziekenhuizen, ouderenzorg, een collectief verzekeringssysteem, het idee dat mensen niet op straat hoeven te slapen. Dat is veel christelijker dan we ons realiseren.”

In de tijd van het Romeinse Rijk was dat totaal niet vanzelfsprekend. “Je zorgde voor je familie en je eigen kring. Maar wie daarbuiten viel, hoefde je niets.” Juist christenen doorbraken dat patroon. “Zij begonnen geld in te zamelen voor armen, voor weduwen en wezen:  mensen die nergens meer bij hoorden.”

Dat vinden wij nu normaal, zegt Dick, maar dat is het eigenlijk niet. “Wij voelen er niks meer bij, omdat het instellingen zijn geworden. Ik betaal eraan mee via mijn zorgverzekering en mijn belasting. Maar ik heb niet meer door dat dit enorme naastenliefde is.”

Nieuws mijden of toch laten schuren?

Steeds meer mensen zeggen: ik kijk geen nieuws meer. Het maakt me onrustig. Dick begrijpt dat. “Ik snap die reflex heel goed,” zegt hij. “Je kunt niet het leed van de hele wereld op je rug dragen.”

Toch herkent hij het zelf minder. “Ik ben een nieuwsmens,” zegt hij. En hij zou anderen niet snel aanraden om helemaal af te haken. “Het nieuws gaat over mensen die net als jij door God geschapen zijn. Mensen die willen leven en gehoord willen worden. Nieuws mag schuren. Met mate. Als mensen zeggen: ik slaap er niet meer van, dan heeft het grenzen. Maar het mag je wel iets doen.”

Een verhaal dat bewust ongemakkelijk is

Het verhaal van de barmhartige Samaritaan is volgens Dick niet bedoeld om gerust te stellen. Integendeel. “Ik denk dat de mensen die die vraag aan Jezus stelden zich een beetje bedrogen voelden,” zegt hij. “Teleurgesteld zelfs.”

Jezus kiest bewust een vijand als voorbeeld. Dat voelt frustrerend. “Het is bedoeld om ons ongemakkelijk te maken,” denkt Dick. “Niet dat we achterover gaan leunen met een lijstje: eerst deze groep, dan die. Nee, dat we denken: dit gaat ons niet lukken.”

Wil je meer horen over dit onderwerp? Luister dan het hele gesprek terug in de Branstof Podcast. Dat kan via  De Groot Nieuws Radio app, Spotify, of Apple Podcasts!