In memoriam André van Vliet: "Ik hoop dat ik mensen warm heb gemaakt voor de muziek"

Een man van woorden en muziek

"Wanneer ik denk aan gesprekken met André, denk ik aan passie, gedrevenheid en vakmanschap. Maar ook aan bescheidenheid, bedachtzaamheid en kennis." Zo herinnert Hans van Vuuren hem. André koos zijn woorden zorgvuldig, maar als het vuur in hem ontvlamde, liet hij ook het achterste van zijn tong zien. Hij sprak graag over muziek, over het vak, over dierbare collega's en geloof, over details en schoonheid.

Al op negenjarige leeftijd kreeg André zijn eerste orgelbenoeming. In zijn tienertijd kwamen de koren daarbij. Hij startte een jongerenkoor in zijn eigen Polsbroek en groeide uit tot een van de meest gerespecteerde dirigenten van Nederland. Door de jaren heen was hij verbonden aan koren als Vox Jubilee, Orioles, Nieuw Voices, Foxy Balans, Holland Zingt Psalmen, Cantharel en Klein Korporaal Music. André had geen lievelingskoor. Eigenlijk had hij helemaal geen favorieten: geen lievelingskleur, geen lievelingseten, geen lievelingslied. Toch twinkelden zijn ogen als hij over de Evidentie sprak.

Twijfel en overmoed

In 2007 werd André dirigent van Vox Jubilee, maar die stap zette hij niet zonder aarzeling. Eerder had hij het aanbod al een keer afgeslagen. "Ik zag mijzelf niet als een dirigent, sowieso niet als een goede dirigent. Ik dacht dat ik meer organist was, meer een speler. En met name meer een organist dan een dirigent. Ik vind het heel belangrijk om je plek te weten. En voor zo'n goed koor dirigent worden? Nee, dat was voor mij niet weggelegd."

Zelfs nadat hij toch ja had gezegd, bleef de twijfel hem bij. "Ik heb echt meerdere keren gedacht: André, je hebt het niet goed gedaan. Dit is gewoon overmoedigheid geweest om hier in te stappen. Het heeft je ego gestreeld en daardoor heb je het uiteindelijk toch gedaan." En toch bleef hij. Tot op zijn laatste dag was André dirigent van Vox Jubilee.

De betrouwbaarheid van Jezus

Naast zijn liefde voor muziek sprak André ook over geloof, en dan op dezelfde manier: zorgvuldig, warm en persoonlijk. In een gesprek over het lied In My Father's House vertelde hij wat hem raakte in de woorden van Jezus over het huis van de Vader. "In het huis van mijn Vader zijn vele woningen. Anders zou ik het toch wel gezegd hebben. De liefde die daaruit spreekt: ik ben toch te vertrouwen, ik ben toch de Ik ben die Ik ben. Stop nou eens met dat gewroet in jezelf en geef je over. Ik laat je een belangrijke belofte zien. Want anders had ik het ook wel gezegd: ik houd je geen worst voor waar je niet bij kan."

Hij zei ook weleens tegen koorleden die met iets pastoraals kwamen: "Pas op dat je niet iemand bij de hand grijpt en meesleurt. Eerst maar eens een schouderklopje en even luisteren. En dan liefdevol, met een zachtere stem: in het huis van mijn Vader zijn vele woningen, anders zou ik het toch wel gezegd hebben. Die liefde klinkt voor mij door de hele compositie. Eigenlijk staat alles in het teken van dat ene zinnetje."

Geen valse bescheidenheid

Begin 2024 ontving André een heftige diagnose: een kwaadaardige, onbehandelbare tumor. De tijd die hem restte was onbekend. Het konden jaren zijn, maar ook weken. Toch bleef hij werken. Hij bleef dirigeren. En toen zijn veertigjarig jubileum als organist en dirigent eraan kwam, stond hij daar uitgebreid bij stil: "Ik hoop dat ik in die veertig jaar mensen warm heb gemaakt voor het orgel, voor muziek, voor koorzang. We zijn samen bezig voor de orgelcultuur, maar we dienen nog een hoger doel. Daar zijn we met zijn allen mee gediend, en daar moet het om gaan en niet zozeer dat al die mensen fan van jou worden."

Toch vierde hij het ook met volle overtuiging. "Ik vind het een grote zegen dat ik het al veertig jaar mag doen. En het is ook een bijbelse opdracht: vier! Dus ik ben enthousiast om dit gewoon te vieren. Het zou echt valse bescheidenheid zijn als ik zou zeggen: nee hoor, dat hoeft voor mij niet. Nee, ik vind het prachtig om te doen."