Leven met de gevolgen van antisemitisme: "Als het nodig is, laat ik alles vallen en ga ik weg"

In de podcast Groot Nieuws van de Week spreekt Annemarie met Rob Koning, bestuurslid van de synagoge in Rotterdam waar de aanslag was. Wat voor veel mensen ver weg voelt, is voor hem heel dichtbij. Hij leeft met een gedachte die altijd in zijn achterhoofd meespeelt: wat als het hier niet meer veilig is?

Eeuwenlang vervolgd

Voor Rob hoort het besef van dreiging bij zijn identiteit en bij de geschiedenis van het Joodse volk. Enerzijds is hij blij om bij deze groep te horen, maar anderzijds ziet hij het als iets lastigs: “Pech omdat het Joodse volk al eeuwenlang vervolgd wordt. Er hoeft maar íets mis te gaan in een land en de eerste zondebokken zijn de Joden.”

Die realiteit heeft een grote invloed op hoe hij naar de wereld kijkt: “We kunnen in een land alles opbouwen wat we willen, maar in ons achterhoofd blijft hangen dat we ook snel weg moeten kunnen. Dat heb ik zo meegekregen van mijn ouders. En in de huidige tijd merk je het weer sterker toenemen."

Altijd een plan om te kunnen vertrekken

Die geschiedenis zorgt ervoor dat hij heel concrete keuzes maakt in zijn dagelijks leven. “Als het nodig is, laat ik alles vallen en ga ik weg. De veiligheid van mijn gezin gaat altijd voor.” Hoe het is om zo te leven? "Ik ben niet anders gewend", vertelt Rob.

Hij legt uit waar dat vandaan komt. “Mijn vader heeft in een concentratiekamp gezeten. Mijn oma ook. Mijn opa is naar Auschwitz gedeporteerd en daar vermoord. Ze hebben altijd gezegd: ‘Dit nooit weer.’ Dat neem je mee.” Daarom is er altijd een vorm van voorbereiding. “Mijn vader had altijd contant geld in huis liggen, om in noodgevallen weg te kunnen.”

De impact van een aanslag zo dichtbij

Toen de aanslag op zijn eigen synagoge plaatsvond, kwam dat hard binnen. “Het kwam echt als een donderslag bij heldere hemel. Vrijdag was een hele ingewikkelde dag.” Er was niet alleen schrik, maar ook verwarring. “Ik kon mijn eigen gevoel niet plaatsen. Ik kon het niet uiten en niet uitleggen aan mezelf.”

De dag erna ging hij kijken, en dat maakte veel los. “Dan zie je de schade, je ruikt de stank, maar je ziet ook: er is gelukkig niemand gewond. Dan kan ik loslaten. Het was gericht op een gebouw, niet op personen.”

Tegelijk blijft de vraag hangen wat dit betekent voor de toekomst. “Nu zijn er aanslagen op gebouwen geweest. Maar als het persoonlijk wordt, als mensen die hun stem laten horen aangevallen worden, dan weet je: nu is het tijd om weg te gaan.”

Een gevoel dat nooit helemaal verdwijnt

De gebeurtenissen zorgen ervoor dat die onderliggende spanning weer sterker voelbaar wordt. Het is geen angst die ineens ontstaat, maar iets wat altijd al aanwezig was. “Diep vanbinnen is er altijd iets dat zegt: het zou zomaar kunnen dat we moeten gaan.”

Dat maakt het leven anders dan voor veel andere mensen. Altijd is er die gedachte op de achtergrond: wat als het opnieuw misgaat? Wil je meer horen over dit onderwerp? Luister dan de podcast hieronder, op Spotify, Apple Podcasts of in de gratis Groot Nieuws Radio app.