Richard Groenenboom over vervolgde christenen in China: "Dit is iets waar wij in Nederland veel van kunnen leren"

Zondag naar de kerk

Als een Nederlandse christen zegt "ik ga zondag naar de kerk", klinkt dat heel gewoon. Voor een christen in China betekent diezelfde zin iets heel anders. "Je hebt daar de officiële staatskerk. Die is toegestaan door de overheid, maar alleen als je je houdt aan alle regels van diezelfde overheid."

Dat betekent: jongeren onder de achttien mogen de kerk niet in. Preken worden vooraf geüpload naar een religieus overheidsbureau en achteraf moet ook de geluidsopname worden ingeleverd ter controle. In de kerken hangen camera's die alles registreren. "Je kunt je voorstellen dat veel voorgangers hierdoor in gewetensnood komen. Zij kunnen de boodschap die ze willen brengen niet meer vrij verkondigen."

Bijbelverhalen aanpassen

Bovendien worden in sommige staatskerken Bijbelverhalen aangepast aan de Chinese ideologie. Een bekend voorbeeld: het verhaal van de overspelige vrouw. In de Bijbel zegt Jezus dat wie zonder zonde is de eerste steen mag werpen. "In sommige aangepaste versies eindigt het verhaal ermee dat Jezus zelf de vrouw stenigt. Daarmee wordt het idee van vergeving vervangen door straf. Dat laat zien hoe ver deze veranderingen gaan."

China is tegelijkertijd een land waar enorm veel Bijbels worden gedrukt. Maar Chinese christenen hebben moeite om zelf aan een Bijbel te komen: "Het zou zomaar kunnen dat de Bijbel die wij hier lezen in China gedrukt is. Maar voor Chinese christenen zelf worden Bijbels steeds schaarser. Daarom proberen wij via onze partners zowel gedrukte als digitale Bijbels beschikbaar te maken. Voor €50 kunnen wij twee Chinese christenen voorzien van een Bijbel. Daar zitten de druk-, transport- en distributiekosten bij inbegrepen. Want een Bijbel verspreiden in China is veel ingewikkelder dan hem gewoon in een boekwinkel leggen."

Huiskerken en vervolging

Veel Chinese christenen kiezen daarom voor huiskerken, maar die zijn officieel illegaal. Lange tijd werd dat gedoogd, maar sinds 2018 zijn de regels veel strenger. Vroeger kwamen huiskerken samen in koffiehuizen of restaurants. Dat wordt steeds lastiger. "Daarom ontmoeten mensen elkaar veel thuis of online. Maar ook daar grijpt de overheid steeds harder in. Livestreams worden gehackt of verstoord. Huiskerken worden binnengevallen door de politie. Voorgangers verdwijnen soms jarenlang in de gevangenis."

De overheid probeert bewust de volgende generatie los te maken van de kerk. Richard vertelt over een jongen van dertien die op school een formulier moest ondertekenen waarin stond dat hij geen christen was. Bijna iedereen tekende. Deze jongen weigerde. "Hij werd van school gestuurd. Er wordt ook gedreigd met gevolgen voor het gezin. Ouders kunnen hun baan verliezen, grootouders hun pensioen."

Evangeliseren in de gevangenis

Een van de meest aangrijpende verhalen is dat van John Cao, een Chinese voorganger die jarenlang in Amerika woonde maar zich geroepen voelde terug te keren naar China. Op een dag werd hij opgepakt bij een grensovergang vanuit Myanmar. Officieel vanwege illegale grensoverschrijding. "Maar iedereen wist dat dat niet de echte reden was. Het ging om zijn evangelisatiewerk." Tijdens verhoren vroegen ze hem namen van voorgangers prijs te geven. Dat weigerde hij. Hij kreeg zeven jaar gevangenisstraf.

In de gevangenis deelde hij een cel met negen anderen, waaronder drugsdealers en zware criminelen. Hun matrassen lagen vlak naast elkaar. 's Avonds begon John Cao zachtjes met zijn celgenoten te praten. Hij vertelde over Johannes 3:16 en over de liefde van God. Tot zijn verbazing begonnen mensen te luisteren." Sommigen wilden zich zelfs laten dopen. Op een kleine binnenplaats zette hij een emmer neer als het regende. Die vulde zich met regenwater. Daarmee doopte hij zijn medegevangenen.

Toen de bewakers doorkregen wat er gebeurde, werd hij overgeplaatst naar een aparte cel. Andere gevangenen moesten hem bewaken en alles rapporteren. "Maar zelfs toen bleef hij zoeken naar mogelijkheden om een getuige van Christus te zijn."

Volhardend geloven

Richard sprak eens een christelijke vrouw uit Eritrea die zestien jaar in de gevangenis had gezeten. Toen ze in Duitsland woonde zei hij: wat fijn dat je nu vrij bent. Haar antwoord raakte hem diep. "Ze zei: om eerlijk te zijn vind ik Jezus volgen in Europa moeilijker dan in de Eritrese gevangenis. In de gevangenis wist ik precies wie mijn vijanden waren. Hier in Europa is die vijand er ook, maar ik zie hem niet. Mijn geloof wordt hier niet aangevallen door vervolging, maar door afleiding."

Dat is de les die Richard meeneemt. "Volhardend geloven in onze situatie betekent bewust tijd maken voor Jezus. Bijbellezen, bidden, stil worden. God spreekt vaak in de stilte en de rust. Als we daar geen ruimte voor maken, missen we veel van wat Hij wil geven."

Zijn hoop voor iedereen die vandaag luistert? "Dat we ook in onze eigen context gedreven mogen zijn door het evangelie. Dat we beseffen dat Jezus het belangrijkste is wat we hebben door te geven. En dat we, net als zij, leren kijken naar Hem in plaats van voortdurend naar onze problemen. Want juist daarin ligt vreugde, hoop en kracht."