Henk Jan Kamsteeg over zijn zoektocht in het geloof: “Mag je soms ook gewoon met een vraag de kerk uitlopen?”

Een geloof dat verandert

Henk Jan zou je kunnen kennen als storyteller bij IJM, als schrijver of als trainer op het gebied van leiderschap. Over dit onderwerp praat hij nadrukkelijk op persoonlijke titel. Hij twijfelde zelfs of hij het gesprek wel moest voeren. “Wie ben ik om hier iets over te zeggen? Ik ben geen theoloog. Ik heb ooit een tijdje theologie gestudeerd, ik lees veel, maar waarom zou ik mensen lastigvallen met mijn zoektocht?” Toch zei hij ja op het verzoek. “Ik merk dat heel veel mensen zich hierin herkennen. Als ik hierover praat, hoor ik vaak: ik dacht dat ik de enige was.”

Dat zijn geloof verandert, vond hij in het begin spannend. “Je hebt een aantal zekerheden waar je altijd in hebt geloofd, en die moet je dan loslaten. Dan denk je: wat gebeurt hier? Wat blijft er nog over?” Hij was altijd gewaarschuwd voor het zogenaamde hellende vlak, waarbij je steeds meer loslaat tot er niets overblijft. “Maar voor mijn gevoel is er juist heel veel bij gekomen. Inmiddels ervaar ik het als een verrijking.”

Een gezin met antwoorden

Henk Jan groeide op in een vrijgemaakt gezin. “Daar zag men zichzelf vroeger nogal eens als de enige ware kerk. Op vrijwel iedere vraag was een antwoord.” Thuis werd eindeloos gepraat, over theologie, Amerikaanse politiek en voetbal. “We waren ook allemaal behoorlijk stellig.”

Daar kwam verandering in, bij hemzelf en bij zijn familie. “We zijn ons meer gaan afvragen: weten wij het eigenlijk wel zo zeker? Wat maakt dat wij denken het beter te weten dan anderen? Daardoor zijn veel antwoorden weer vragen geworden.” Vroeger dacht hij er anders over. “Ik zei: als je het antwoord hebt gevonden, waarom zou je dan nog zoeken? Dat is inmiddels een totaal andere beweging geworden.”

Bang om het geloof kwijt te raken

Als kind was Henk Jan heel gelovig, maar soms ook bang. “Ik was een heel gelovig jongetje. Maar ook een jongetje dat bang was zijn geloof kwijt te raken.” Hij had verhalen gehoord over de puberteit. “Dat je dan van God losraakt, gaat zondigen en verkeerde keuzes maakt. Daar was ik bang voor.” Die angst kreeg hij niet van zijn ouders, maar uit de geloofscultuur waarin hij opgroeide.

Heel af en toe hoort hij dat oude stemmetje nog. “Zelfs onderweg naar deze uitzending dacht ik even: wat als je het mis hebt? Wat als je nu mensen beïnvloedt die daardoor ook gaan twijfelen? Dat is niet mijn bedoeling.”

Ruimte voor vragen in de kerk

Volgens Henk Jan lopen veel mensen rond met vragen waar ze het niet over hebben. “Veel mensen ervaren dat daar in de kerk weinig ruimte voor is. Vanaf de kansel hoor je vaak de antwoorden, niet de vragen.” Hij wijst op de Psalmen. “Daarin wordt God aangeklaagd. Daarin klinkt twijfel, boosheid en onbegrip. Veel opwekkingsliederen gaan over zekerheid en overwinning. Maar in de Psalmen hoor je mensen worstelen. Daar herken ik mezelf tegenwoordig veel meer in.”

Wat hij de kerk toewenst? “Openheid. Eerlijkheid. De moed om ook je eigen gewoonten en overtuigingen onder de loep te nemen. Waarom doen we wat we doen? Omdat we het altijd zo gedaan hebben? Of omdat we het daadwerkelijk geloven?” In de Bijbel blijven veel vragen ook een tijd openstaan. “Misschien mogen wij dat ook wat vaker laten gebeuren. Mag je soms ook gewoon met een vraag de kerk uitlopen? Of moet er altijd direct een sluitend antwoord zijn? Dat is voor mij een belangrijke vraag geworden.”

Wil je meer horen over het verhaal van Henk Jan? Luister dan het hele gesprek terug in de Branstof Podcast. Dat kan bovenaan dit artikel, via  De Groot Nieuws Radio app, Spotify, of Apple Podcasts!