Waarom we meer ruzie zouden moeten maken in de kerk: "Vrede is niet de afwezigheid van conflict"

Conflictvermijdend

Nelleke is, zo geeft ze meteen toe, zelf helemaal geen ster in ruziemaken. "Ik ben een beetje conflictvermijdend. Dus mijn neiging is om toch maar snel een beetje toe te geven." Ze herkent het verlangen om de lieve vrede te bewaren. Haar tip: niet het ongemak per se meteen aangaan, maar er later wel op teruggrijpen. "Is het dan nog een ruzie? Maar in ieder geval wel gewoon dat aangaan, dat vind ik wel heel belangrijk."

Haar liefde voor de kerk en voor jongeren zit er al van jongs af aan in. Ze is gedoopt in de gemeente waar ze nog steeds zit, leerde haar man kennen op de jeugdvereniging en haar zoon is nu voorzitter van diezelfde vereniging. "Ik hou echt van zo'n gemeenschap waar je samen opgroeit, waar jongeren ook de ruimte krijgen."

"Ik werd niet serieus genomen"

Toch was voor haar het beeld van een perfecte kerk al vroeg weg. Halverwege haar twintigste, na haar belijdenis, wilde Nelleke samen met haar generatie iets veranderen aan de kerkdienst: andere liederen, meer ruimte voor jongeren. Maar dat ging niet vlekkeloos: "Ik werd niet serieus genomen en de ideeën die we hadden: ach ja, dat kan toch niks zijn. Als mensen dan ergens anders heen gingen, werd er een soort oordeel over uitgesproken. Dat vond ik echt heel moeilijk."

Ze noemt het Bijbelse beeld van de kerk als lichaam van Christus, met alle verschillende delen die elkaar nodig hebben. "Ik ervoer toen in de kerk dat naar een deel van dat lichaam eigenlijk niet werd geluisterd." Haar oplossing was niet om de kerk te verlaten, maar om een andere plek binnen die kerk te zoeken waar ze wel tot haar recht kwam.

Waar de pijn vandaan komt

Volgens Nelleke ontstaat de meeste pijn in de kerk wanneer mensen zich niet gezien of erkend voelen. Ze noemt het voorbeeld van vrouwen in het ambt, een onderwerp dat in haar eigen kerk lang speelde. "Ik geloof echt op grond van de Bijbel dat er ruimte is om op deze manier te mogen dienen in de kerk. En die ruimte krijg ik niet."

Tegelijkertijd ziet ze ook de andere kant: mensen die juist heel stellig overtuigd zijn en geen ruimte laten voor twijfel of een ander perspectief. "Daar merk je dan dat er soms weinig ruimte is om ook je eigen imperfectie en je eigen beperkte bril te bevragen."

Jongeren hebben volgens haar vooral behoefte aan om helderheid. "Waar gaat het nou echt over? Als je alleen maar zegt: alles is oké, we hebben het er niet over, dan is dat niet genoeg om het vol te houden."

Helderheid betekent geen eenheid

Maar betekent helderheid dat iedereen het met elkaar eens moet zijn? Nelleke denkt het niet. Ze haalt het voorbeeld aan van Mozes in de woestijn, die de ene keer op een rots moest slaan om water te krijgen, en de andere keer er juist tegen moest spreken. Toen hij later weer sloeg, vanuit zijn eigen gewoonte in plaats van te luisteren naar God, mocht hij het beloofde land niet in. "God vraagt telkens: luister naar Mij. Dat kan betekenen dat het in de ene situatie iets anders vraagt dan in de andere situatie. Staan we daarvoor open en gaan we daar naar op zoek?"

Dat is volgens haar geen vage of wiebelige houding, maar juist een zoekend en soms pijnlijk proces. "Wat heeft God nu in deze tijd voor ons te zeggen, met daarin echt die Bijbel en elkaar als volgelingen van Christus serieus nemen?"

Vrede zonder afwezigheid van conflict

Nelleke laat zich inspireren door theoloog Stanley Hauerwas. Hij schrijft dat vrede niet de afwezigheid van conflict betekent. "Juist het doorgaande zoeken van vrede hoort bij kerk. We zijn allemaal mensen die leven als vergeven mensen. Dus we weten dat we zondig zijn. Dat betekent dat je zowel je eigen zonden als die van de ander niet over het hoofd mag zien, maar moet benoemen."

Ze geeft een voorbeeld uit haar werk als tienerleider. Een meisje zei tegen haar dat ze zich niet gehoord voelde. Je eerste neiging is vaak om in de verdediging te schieten. Maar in plaats daarvan zei Nelleke: "Wat goed dat je dat zegt, want dit is echt heel belangrijk." Voelen deed ze dat in het moment niet meteen, geeft ze toe. "Maar ik denk wel dat de kerk daar een plek voor is. Dat je tieners laat ervaren: als jij bij een ander ziet dat hij een fout maakt, dan mag je dat benoemen. Kunnen we dat gesprek aangaan? Dat is toch prachtig als je zo'n cultuur kan creëren. Maar makkelijk is het niet."

Benieuwd naar het volledige gesprek met Nelleke? Je kunt het terugluisteren in de Branstof Podcast. Dat kan via  De Groot Nieuws Radio app, Spotify, of Apple Podcasts!