Peter Schoonderwoerd over leven met depressie: "Soms moet je gewoon accepteren dat het niet gaat"

Goed om te weten: in dit interview gaat het over (gedachten aan) zelfdoding.
Heb je zelf gedachten aan zelfdoding of maak je je zorgen om iemand? Je kunt gratis en anoniem terecht bij 113. Bel 113 of chat op www.113.nl. Je staat er niet alleen voor!

Een taboe dat minder is geworden

Rust er nog een taboe op praten over depressie? Peter denkt van wel, al is het volgens hem minder dan vijftien jaar geleden. “Ik denk dat dat vooral komt doordat een depressie niet zichtbaar is. Kijk, als je een gebroken been hebt, dan ziet iedereen dat. En mensen begrijpen ongeveer hoe lang het duurt en wat ze voor je kunnen doen. Maar een depressie is niet zo tastbaar. Daarom praten we er misschien liever niet over.”

Ook toegeven dat het niet goed gaat, is een hoge drempel. “Ik denk dat we in een samenleving leven waarin we onszelf voortdurend willen bewijzen. Dan kan het voelen alsof je erbuiten valt als het niet goed gaat met je. Om dan niet alleen te erkennen dat het niet goed gaat, maar dat ook nog eens met anderen te delen, dat is een behoorlijke drempel.”

Wegstoppen maakt het erger

Een exacte startdatum van zijn klachten kan Peter niet geven. “Als ik terugkijk, denk ik rond 2014. Maar pas in 2018 kreeg ik daadwerkelijk de diagnose. Daar zat dus vier jaar tussen.”

In die tijd dacht hij dat het vanzelf over zou gaan. “Als ik maar druk genoeg ben met andere dingen, komt het wel goed. Maar de klachten werden juist erger. Sterker nog, het negeren ervan heeft het waarschijnlijk verergerd. Ik dacht dat als ik er geen aandacht aan gaf, het vanzelf kleiner zou worden. Maar dat bleek dus niet zo te werken.”

Hoe voelt het om depressief te zijn?

Het zal geen verrassing zijn dat een depressie niet leuk voelt. Peter: Voor mij voelt het vaak ook heel onheilspellend.” In zijn podcast gebruikt hij een bekend beeld van een zwarte hond. “In het begin loopt er gewoon een hond naast iemand. Maar gaandeweg wordt die hond steeds groter, totdat uiteindelijk de hond het baasje uitlaat in plaats van andersom. Dat herken ik heel erg. Een depressie krijgt zo veel grip op je leven, op je denken en op alles wat je doet.”

Voordat hij de diagnose kreeg, dacht hij dat er iets mis was met zijn hoofd. “Ik dacht dat ik gek aan het worden was. Andere mensen konden positief denken en genieten van dingen, maar ik niet meer.” Hij weet nog goed hoe dat voelde op het strand, toen de zon onderging. “Hij zei: wat is dit toch mooi. En ik barstte in tranen uit. Want ik dacht: het zal best mooi zijn, maar ik voel er helemaal niets bij. Terwijl ik wist dat ik daar vroeger wel van had kunnen genieten.”

Hij dacht toen dat hij voor de rest van zijn leven in een donkere tunnel zou blijven zitten. Goedbedoelde adviezen werkten niet altijd. “Als mensen dan proberen te helpen door te zeggen: kijk eens naar de mooie dingen, of: geniet van de kleine dingen, dan werkt dat niet altijd. Want als je die kleine dingen niet meer kunt zien, voel je je juist nog slechter.”

Een vicieuze cirkel

Peter denkt dat zijn depressie vooral ontstond doordat hij dingen meemaakte en wegstopte. “Bij mij begon het denk ik met slecht slapen. Ik dacht: ik slaap een paar nachten slecht, maar uiteindelijk word ik vanzelf moe genoeg om weer goed te slapen. Dat gebeurde niet.” Daarna ging zijn concentratie achteruit. “Ik deed op dat moment een opleiding en werd regelmatig door docenten wakker gemaakt tijdens de les. Daar schaamde ik me enorm voor.” Ook verdween zijn plezier in dingen die hij vroeger interessant vond.

Hij werd steeds harder voor zichzelf. “Alles wat pesters vroeger tegen mij hadden gezegd, was ik zelf gaan geloven. Dat ik niets waard was. Dat ik niets kon. Dat wordt een vicieuze cirkel. Je hebt minder energie, minder concentratie, dingen lukken niet meer. Vervolgens gebruik je dat als bewijs dat je waardeloos bent.”

Opluchting en tegenzin

De diagnose was voor Peter dubbel. “Aan de ene kant gaf het opluchting. Ik beschreef eerder al dat ik dacht dat ik gek was geworden. Nu kreeg het een naam. Het was een ziektebeeld. Iets waar ik woorden voor had. Dat gaf rust.” Maar er volgden ook behandelingen. “Therapieën, gesprekken, trajecten. Daar zag ik enorm tegenop.”

Ook werd hij ineens patiënt, terwijl hij zelf een maatschappelijke opleiding volgde en gewend was aan de kant van de hulpverlener te zitten. “Nu zat ik ineens aan de andere kant van de tafel.”

Zelf hulp zoeken lukte hem niet helemaal. Zijn studieloopbaanbegeleider zag dat het niet goed ging. “Op een dag zei ze gewoon: jij gaat hier hulp voor zoeken. Pak nu je telefoon en bel de huisarts.” Dat vond hij ontzettend moeilijk, al bij de assistente die vroeg waarvoor hij belde. “Met een griepje kun je dat makkelijk uitleggen. Maar dit voelde zo groot. Hoe vat je zoiets samen in één zin? Ik voel me slecht klinkt dan ineens veel te klein.” Achteraf is hij haar dankbaar. “Ik had dat zetje echt nodig.”

Gereedschapskist

In de loop van de tijd kreeg Peter allerlei hulpmiddelen aangereikt, zijn gereedschapskist. Maar iets wat eerder hielp, werkt later soms niet meer. “Toen ik opgenomen was, hielp het bijvoorbeeld om negatieve gedachten om te buigen. Als ik dacht: ik heb vandaag niets voor elkaar gekregen, dan zette ik daar iets tegenover. Bijvoorbeeld: ik heb wel een wandeling gemaakt. Dat hielp toen. Maar soms lukt zelfs dat wandelingetje niet meer.”

Dan heeft hij niets om tegenover de gedachte te zetten. “En als je dan blijft proberen positief te denken, kan dat juist averechts werken. Soms moet je accepteren dat het vandaag gewoon niet gaat. De ene keer moet ik mezelf een klein zetje geven. De andere keer moet ik juist mild zijn voor mezelf en erkennen dat het even niet lukt.”

Wat hij tegen een ander zou zeggen, is makkelijker dan het tegen zichzelf zeggen. “Mensen vragen weleens: wat zou je tegen iemand anders zeggen die hiermee worstelt? Dat vind ik vaak makkelijker. Dan heb ik best een goed antwoord. Maar datzelfde antwoord tegen mezelf zeggen? Dat blijft vaak het moeilijkste.”

Wil je meer horen over het verhaal van Peter? Luister dan het hele gesprek terug in de Branstof Podcast. Dat kan bovenaan dit artikel, via  De Groot Nieuws Radio app, Spotify, of Apple Podcasts!