Traumaseksuoloog Roeland Bos over misbruik bij mannen: "Het geheim zorgt voor veel eenzaamheid"

Zijn eigen verhaal

Roeland heeft zelf ook te maken gehad met seksueel misbruik. Voor hem hoeft zijn eigen verhaal niet centraal te staan, maar het is wel typerend voor wat hij bij veel mannen ziet terugkomen: "Ik ben misbruikt door een van mijn broers. Ik ben opgegroeid in een vrijgemaakt gezin waarin nauwelijks seksuele voorlichting werd gegeven. Daardoor ontstond een situatie waarin misbruik kon plaatsvinden."

In zijn praktijk ziet Roeland veel situaties waarin gebrek aan seksuele voorlichting een grote rol speelt:  "Wanneer kinderen geen uitleg krijgen en geen gezonde kaders hebben, gaan ze zelf op onderzoek uit. Zeker in grote gezinnen, waar broers en zussen bijvoorbeeld een slaapkamer delen, kunnen er grensoverschrijdende situaties ontstaan. Daarom is de rol van ouders ontzettend belangrijk. Sterker nog: seksueel misbruik tussen broers en zussen komt vaker voor dan veel mensen denken."

De cijfers

Als Roeland op een verjaardag uitlegt wat hij doet, valt er vaak toch even een stilte. Hij begeleidt mannen die te maken hebben gehad met seksueel misbruik. Zijn baan is dan misschien niet gebruikelijk, maar wel noodzakelijk. Dat laten de cijfers zien. 1 op de 5 mannen krijgt te maken met seksueel misbruik. Roeland: "Ik schrik er niet meer zoveel van omdat ik ze bijna gevoelloos uitspreek. Maar als je gaat tellen in je voetbalteam, of als je in de kerk zit op zondag en om je heen kijkt. Dat zijn aardige aantallen."

De nood is hoog, merkt Roeland. En de kennis ontbreekt bij veel mensen: "Er is vaak weinig begrip van wat er precies gebeurt tijdens seksueel misbruik en welke schade en gevolgen dat heeft. Terwijl juist die kennis nodig is om er goed mee om te gaan en onze naaste lief te hebben zoals dat bedoeld is."

Wat is trauma seksualiteit?

Roeland is geen gewone seksuoloog. Hij is traumaseksuoloog, een specifiek vakgebied. "Traumaseksualiteit is de verwarring die ontstaat in iemands seksuele identiteit en seksualiteit als gevolg van seksueel misbruik. Mensen raken in de war over wie ze zijn, over hun seksuele voorkeur of gaan gedrag vertonen dat eigenlijk voortkomt uit het trauma en niet uit wie ze zelf zijn."

Mannen komen bij hem wanneer ze ergens tegenaan lopen: "De meeste berichten die ik krijg beginnen met: “Ik heb iets meegemaakt en ik denk dat dat misschien de oorzaak is van mijn problemen. Dat kunnen burn-outs zijn, relatieproblemen, vreemdgaan, pornoverslaving of moeite met agressie en gezag."

Het geheim moet eraf

Veel mannen hopen dat ze tien sessies bij mij kunnen volgen en daarna weer verder kunnen met hun leven zonder dat iemand iets weet. Maar herstel vraagt meestal meer tijd. Vaak tussen de acht en veertien maanden. En op een gegeven moment moeten belangrijke mensen in je leven ervan weten.

Het doorbreken van het geheim is misschien wel de belangrijskte stap. "Als iets geheim blijft, kun je er niet over praten. En als je er niet over praat, kan het niet helen. Het geheim moet eraf. Geheimen zorgen voor eenzaamheid, isolement en afstand in relaties.Daarom is het zo belangrijk dat iemand die luistert dat zonder oordeel doet, met empathie, liefde en genade."

Herstel

Gelooft Roeland in herstel? "Absoluut." Maar hij is ook eerlijk over zijn eigen situatie: "Ik ben meer hersteld dan vroeger, maar of ik honderd procent hersteld ben? Dat vind ik lastig om te zeggen. Ik merk nog steeds dat bepaalde dingen invloed hebben op mijn reacties en gedrag. Maar ik herken nu waar het vandaan komt. Daardoor kan ik er anders mee omgaan.Dat gaat met vallen en opstaan."

Wat daarin voor hem het verschil heeft gemaakt is zijn identiteit in God. "Je kunt technisch werken aan herstel, maar als je niet opnieuw ontdekt wie je bent als kind van God, als man, als vader, dan heb je eigenlijk maar de helft gedaan.Die identiteit moet geïntegreerd worden in wie je bent.En dat is een levenslang proces."

In de afgelopen jaren merkte Roeland dat God dichtbij was in zijn herstel: "Maar ik heb me ook vaak afgevraagd: waar was U toen het gebeurde? Waarom gebeurde dit? Waarom moest er zoveel schade ontstaan voordat ik op deze plek terechtkwam? Dat zijn vragen die ik zeker heb gehad. Maar juist in het herstelproces heb ik ook ervaren dat God nabij is en dat er perspectief is op herstel."