Michelle van Dusseldorp: "Boosheid op God is geen gebrek aan geloof, het is juist het tegendeel"

Waar is God als je Hem het hardst nodig hebt?

C.S. Lewis is een Britse professor die jarenlang schreef en sprak over pijn en lijden. Hij dacht het allemaal te begrijpen. En toen werd zijn vrouw terminaal ziek. In zijn boek A Grief Observed schrijft hij wat er dan met al die theologie gebeurt. Michelle leest voor: "Ga naar Hem toe wanneer je nood wanhopig is, wanneer alle andere hulp vergeefs blijkt. En wat tref je dan aan? Een deur die voor je neus wordt dichtgeslagen. Van binnen het geluid van grendels. En daarna stilte."

Dat is precies wat er vaak gebeurt als je door lijden gaat. Michelle legt uit waarom het zo pijnlijk is: "Als je godsbeeld niet blijkt te kloppen in het moment dat je het het hardst nodig hebt, ben je niet alleen aan het lijden. Je hele wereldbeeld, je godsbeeld, je illusies worden doorbroken. Je bent ontgoocheld en je weet helemaal niet meer hoe het zit."

Boosheid is geen slechte emotie

Boosheid is een emotie die vaak bij lijden voorkomt. Het is een signaal dat we niet moeten negeren. Een signaal dat zegt: mijn behoeftes worden niet vervuld, ik ben gekwetst, dit voelt onrechtvaardig. Michelle: "Het is net als vuur. Als het niet begrensd wordt, neemt het je huis over. Maar in een open haard is het prima. Je moet het kanaliseren, anders doet het schade." Die schade uit zich in wrok, in psychosomatische klachten, in vermijden, in passief agressief gedrag.

Er zijn drie manieren waarop mensen met boosheid omgaan. De eerste is alles eruit gooien, vaak ongecontroleerd. De tweede is onderdrukken, tot tien tellen en nooit meer ophouden met tellen. "En de derde, de gezonde manier, is kanaliseren: laten merken dat je boos bent, maar niet destructief." Gelovigen kiezen vaak de tweede weg. "Ze denken dat het verkeerd is om boos te zijn. Ze rationaliseren het weg: God heeft een plan, Hij is soeverein, Hij vormt me hiedoorheen. Dus wat heeft het voor nut om boos te zijn?"

Maar boosheid heeft juist veel nut: "Als je de boosheid afsluit, sluit je ook je vermogen af om lief te hebben", legt ze uit. Want boosheid en liefde horen bij elkaar. Het tegenovergestelde van liefde is niet haat, maar onverschilligheid: "Als het je niet meer uitmaakt, dán is de relatie voorbij. Maar boosheid? Die betekent dat iemand je nog wat doet."

De Bijbel is vol boze mensen

We denken vaak dat God moeite heeft met onze boosheid. Maar de Bijbel staat vol met verhalen die het tegendeel bewijzen. God werd kwaad op Mozes. Mozes smeet op zijn beurt twee stenen platen stuk. Elia zei tegen God: het is genoeg geweest, laat me sterven. Job klaagt hoofdstuk na hoofdstuk. Jeremia vergelijkt God met een onbetrouwbare beek. Jezus keek mensen boos aan. De psalmen staan vol met klachten. En daarna volgt een boek met als titel: Klaagliederen.

We behandelen boosheid vaak als een zonde. "Wanneer heb jij een preek gehoord over de vijftien mensen in de Bijbel die super kwaad waren en dat dat oké was? Ik ken er niet één. Terwijl het recht om tegenover God te staan en het uit te schreeuwen in woede en onbegrip, juist de essentie van geloof is. Je gelooft dat God het aankan. Dat de relatie belangrijk is. Dat je gezien kan worden. Dat is geloof, geen gebrek eraan."

Geen uitleg, maar een ontmoeting

God verklaart het lijden niet. Dat laat Michelle zien aan de hand van Job en Elia. Beide mannen gaan helemaal tekeer tegen God. En Hij antwoordt niet met een uitleg. Bij Job stelt Hij vragen terug: was jij erbij toen Ik de bergen schiep? "Hij zegt niet: relax, het komt goed. Hij komt in een ontmoeting. En dan zegt Job: ik weet dat mijn Verlosser leeft. Niet omdat hij een antwoord heeft gekregen, maar omdat hij God heeft ontmoet. En dat was genoeg."

Een dans van afstand en nabijheid, dat is wat een relatie met kenmerkt. Dat geldt ook voor onze relatie met God:  "Als je alleen maar de nette kant van jezelf naar God brengt, probeer je te verbinden met een kwart van je hart. Dat gaat nooit lukken."

Benieuwd naar het volledige gesprek? Je kunt deel twee van het drieluik bovenaan dit artikel terugluisteren. Benieuwd naar deel één? Lees hier een samenvatting of luister het hele gesprek terug in de podcast.