Reinier Sonneveld over echte verbinding: "Een ontmoeting op zielsniveau, dat is het mooiste wat je als mens kunt ervaren"

We willen bij een ander zijn

Een ontmoeting op zielsniveau is voor Reinier moeilijk te omschrijven, maar hij herkent het gelijk als het er is. Het moment waarop de afgeslotenheid tussen twee mensen even wegvalt. "Er zijn momenten waarbij je een eenheid lijkt, en dat hoeft niet eens met woorden te zijn. Je kunt samen werken en je geeft precies op het goede moment aan wat de ander nodig heeft. Er ontstaat een soort ritme en je snapt elkaar."

Die verbinding heeft voor Reinier ook een geestelijke kant. Hij citeert een quote van de Joodse mysticus Martin Buber. "In een ander ontmoeten we een stukje van God. Dat is waarom het ons zo raakt als we de ander echt in de ogen kijken." 

Comfort heeft ons uit elkaar gedreven

We leven in een tijd van eenzaamheid. Reinier illustreert dat met een opvallend voorbeeld over zijn oma. Zij was de eerste in de familie die de negentig haalde, maar ook de eerste die eenzaam was. Die twee dingen hebben alles met elkaar te maken. Vrouwen deden vroeger de was samen, urenlang, non-stop kletsend. De wasmachine maakte dat werk een klusje van een kwartier, maar nam ook die dagelijkse verbinding weg. "De uitvinding van de wasmachine heeft veel gemak geleverd, maar ook een aantal verbindingen losgemaakt."

Die ontwikkeling zie je door de hele twintigste eeuw heen: auto, televisie, smartphone. Allemaal uitvindingen die het leven makkelijker maakten, maar die ook verbindingen los maakten. "We zijn minder afhankelijk van elkaar geworden en daardoor zijn allerlei verbindingen langzamerhand van elkaar afgedropen."

Kletsen is geen tijdverspilling

Reinier ontwikkelde het 'klik' model, vier fases die beschrijven hoe verbinding groeit: kletsen, luisteren, inwijden en kennen. Eén principe vat het model mooi samen: wees een medestander. "Je bent een medestander op het moment dat de ander ervaart: die is voor mij. Die is veilig." Veiligheid, zegt hij, is het kernwoord van elk goed gesprek.

De eerste fase, kletsen, is voor veel mensen lastig. Ze zeggen geen fan te zijn van smalltalk en willen meteen de diepte in. Maar toch kun je deze sta niet zomaar overslaan. "Een diep gesprek gaat over kwetsbaarheid. Daarvoor moet je werkelijk ervaren dat de ander een bondgenoot is. Een kletspraatje is even aftasten: delen wij ook op oppervlakkig niveau iets?"

Reinier oefent het zelf elke dag. Als schrijver heeft hij geen koffieautomaat of collega's, dus zoekt hij het buiten op. "Bij ons voor de stoep of in het park, even in het zonnetje. Er komt van alles langs."

Luisteren vraagt moed

De tweede fase, luisteren, gaat ook niet altijd vanzelf. In deze fase moet je even vertragen, het verhaal van de ander centraal stellen en niet meteen zeggen: dat heb ik ook! "Je kunt iets horen waardoor er afstand ontstaat. Maar juist als dat gebeurt en je blijft nog steeds veilig, ontstaat er een grotere intimiteit." Luisteren is ook niet hetzelfde als veel vragen stellen. 

Introverten denken bij dit alles vaak dat ze een achterstand hebben als het gaat om gesprekken voeren, maar het tegendeel is waar. "De verleiding van een extravert is dat die eindeloos in het kletsen blijft hangen, want dat is veilig gebied. Een introvert vindt dat juist lastig, maar heeft vaak meer ervaring met het eigen innerlijke leven en kan daar expert in worden." Goede praters zijn dus niet per se degenen die de diepste gesprekken voeren.

De vierde fase, kennen, is de meest intieme. Maar Reinier benadrukt dat geen enkele fase beter is dan de andere. "Je kunt niet de hele dag diepe zielsverwantschap ervaren, daar word je bekaf van. Het is ook heel prettig om gewoon even over het weer te babbelen. Elke fase heeft zijn eigen waarde."

Geloof als plek voor echte verbinding

Het boek Klik is niet zo zeer als christelijk boek geschreven, want gesprekken zijn iets voor iedereen. Maar Reinier is zelf gelovig en ziet in de kerk een bijzondere plek voor echte verbinding: "Geloven is een van de plekken waar je intimiteit met elkaar kunt beleven, in de zin dat je werkelijk van hart tot hart spreekt. Maar er is ook heel veel oppervlakkigheid. Dan blijven we eindeloos zeuren over kerken en dominees en voorgangers en regels en hoe het allemaal moet. Terwijl het echt een plek kan zijn waar veel intimiteit is."

God is drieënig: één God, maar tegelijk een soort gemeenschap, een soort gezinnetje in zichzelf. "God is niet eenzaam, maar God is in zichzelf contact. God is in zichzelf een ziel waarin zielsverwantschap wordt ervaren. En als wij van die Maker vandaan komen, suggereert dat verhaal heel veel over waar onze ziel naar verlangt. Zielen zijn in zichzelf niet genoeg. Zielen willen bij een ander zijn."

Benieuwd naar het volledige gesprek met Reinier? Je kunt het terugluisteren in de Branstof Podcast. Dat kan via  De Groot Nieuws Radio app, Spotify, of Apple Podcasts!