Stephen van der Leij over Gen Z begrijpen: "Zet je oordeel opzij en luister"

Wat ze écht nodig hebben, dat hebben ze niet

Stephen vertelt dat de titel van zijn boek bewust een beetje prikkelend is. “Een van de vooroordelen is toch wel dat deze generatie alles heeft en ook snel. Dus als zij vandaag iets willen, dan kunnen ze dat vandaag krijgen. En ze hebben dure spullen, dure kleding. Ik denk dat veel mensen denken: ze hebben toch alles al?”

Maar dat beeld klopt niet. Want waar het veel jongeren aan ontbreekt, is iets heel essentieels: zingeving. Daarom zit er ook een dubbele betekenis in de titel. “We denken dat ze alles hebben wat ze willen, maar dat wat ze écht nodig hebben, dat krijgen ze niet. En dat is dus de andere betekenis van de titel.”

Moeilijke gesprekken

Het idee voor dit boek, haalde Stephen uit zijn werk als schoolpastor: "Het was op een mbo met christelijke wortels, maar de meeste studenten kwamen gewoon voor de vakopleidingen, niet voor de christelijke identiteit. Ik merkte dat heel veel gesprekken begonnen met rouw en verlies."

Hij werkte op een school De moeilijke gesprekken die hij voerde, lieten hem zien dat jongeren veel worstelen met vragen: "Deze generatie, net als alle andere generaties, is op zoek naar antwoorden.
Hoe ga je om met lijden in het leven?
Hoe ga je om met teleurstellingen?
Wat doe je als het leven anders loopt dan je had gehoopt?"

Luisteren zonder iets op te lossen

Stephen vond die gesprekken niet zwaar, maar juist heel bijzonder. “Ik vond het vanaf dag één ontzettend eervol. Het is heel kwetsbaar voor zo’n student om daarover te beginnen. En je kunt niks oplossen. Als iemands oma overlijdt en die student is daar verdrietig om, dan kan ik die oma natuurlijk niet terugbrengen.”

Daarom draait het volgens hem vooral om aandacht. “Het enige wat ik kan doen is luisteren, vragen stellen, erkenning geven. En dan merk je dat na een paar gesprekken zo’n student tot rust komt, opbloeit, weer gaat nadenken over de toekomst. Gewoon doordat je tijd investeert en niet oordeelt over wat ze ervaren.”

Dat was voor heem de aanleiding voor het boek: "Heel veel collega’s vroegen: hoe dóé je dat dan? Dat is toch ontzettend moeilijk?
En ik dacht: eigenlijk is het helemaal niet zo moeilijk. Als ik in mijn kaarten kijk, komt het neer op:
wees nieuwsgierig, zet je oordeel opzij en luister echt naar wat ze zeggen en waar ze naar op zoek zijn.
Dat kan iedereen leren. Het is een houding."

Stop met de vergelijkingstrijd

Stephen ziet dat gesprekken tussen generaties vaak vastlopen door vergelijken. “Als Gen Z zegt dat ze iets moeilijk vinden, dan reageert de oudere generatie al snel met: 'Weet je wat pas moeilijk was? In mijn tijd…' Er wordt veel vergeleken.”

En ja, misschien wás het vroeger ook moeilijker. Maar volgens hem gaat het daar niet om. “Je moet beseffen: zij hebben het nú anders. Ze kunnen niet relativeren aan de hand van jouw geschiedenis. Terwijl je ook empathisch kunt kijken: ik weet hoe het was om jong te zijn, leg eens uit? Dan ontdek je dat hun zorgen vaak veel dieper gaan.”

Verbinding komt voor overtuigen

Stephen vertelt dat hij geloofsgesprekken nooit forceerde.  Als schoolpastor was zijn hoofddoel niet om leerlingen te bekeren. “Dat heeft te maken met de doelgroep waar ik mee sprak. Ze kwamen voor rouw- en verliesgesprekken, vaak uit atheïstische gezinnen. Als je dan meteen met het evangelie komt, ben je ze kwijt.”

Maar wanneer er vertrouwen ontstaat, veranderen gesprekken vanzelf. “Als je verbinding hebt, gesprekken voert over wat hen bezighoudt, en er ontstaat vertrouwen, dan eindigen veel gesprekken uiteindelijk met: hoe vindt u dat dan? Hoe kijkt u naar het leven? Gelooft u zelf? En dan staan ze ervoor open.”

Volgens Stephen is het vooral belangrijk om een begeleider te zijn: "Je helpt ze niet door de antwoorden te geven, maar door te laten zien dat ze zélf wijsheid hebben. Dat ze zelf tot goede beslissingen kunnen komen.
Maar je moet ze begeleiden."

Wil je meer horen over dit onderwerp? Luister dan het hele gesprek terug in de Branstof Podcast. Dat kan via De Groot Nieuws Radio app, Spotify of Apple Podcasts!